تاریخچه استفاده از روغن‌های گیاهی در ایران

چوب به عنوان یکی از مهم‌ترین مواد طبیعی در تاریخ ایران، همیشه جایگاه ویژه‌ای در معماری، صنایع‌دستی و هنر داشته است. از دیوارهای چوبی در خانه‌های قدیمی گرفته تا درب‌های سنتی و ابزارهای هنری، ایرانیان همواره به دنبال روش‌هایی برای محافظت و زیبایی چوب بوده‌اند. یکی از قدیمی‌ترین و مؤثرترین راه‌ها، استفاده از روغن‌های گیاهی برای نگهداری چوب بوده است. این روغن‌ها علاوه بر خاصیت محافظتی، بافت طبیعی چوب را برجسته کرده و جلوه‌ای زیبا و ماندگار ایجاد می‌کردند.

در این مقاله قصد داریم نگاهی عمیق به تاریخچه استفاده از روغن‌های گیاهی در ایران داشته باشیم، روش‌های سنتی و مدرن آن را بررسی کنیم و در نهایت به معرفی راهکارهای نوین و محصولات امروزی بپردازیم.

قدمت استفاده از روغن‌های گیاهی در تمدن‌های باستانی ایران

ایرانیان از دیرباز برای محافظت از اشیای چوبی، فلزی و حتی پارچه‌ها، از روغن‌های طبیعی و گیاهی استفاده می‌کردند. در دوران هخامنشیان و ساسانیان، اسناد و یافته‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که روغن‌های گیاهی مانند روغن کنجد، روغن کرچک و روغن کتان برای پوشش‌دهی چوب و افزایش ماندگاری آن به‌کار می‌رفتند.

این روغن‌ها علاوه بر خاصیت محافظتی، به دلیل جذب مناسب در بافت چوب، سطحی براق و زیبا ایجاد می‌کردند. نجاران سنتی ایران از این روش برای نگهداری درب‌ها، ستون‌ها و سازه‌های چوبی استفاده می‌کردند.

نقش روغن‌های گیاهی در صنایع‌دستی ایرانی

ایران کشوری است با سابقه غنی در صنایع‌دستی. از منبت‌کاری و خاتم‌کاری گرفته تا معرق و ساخت ابزارهای سنتی، همگی نیازمند مراقبت ویژه از چوب بودند. استادکاران صنایع‌دستی معمولا از روغن‌های گیاهی مانند روغن بزرک و روغن گردو برای افزایش دوام و زیبایی آثار خود بهره می‌بردند.

روغن گردو به‌ویژه در بین هنرمندان ایرانی محبوبیت داشت، چرا که علاوه بر رنگ طبیعی قهوه‌ای، خاصیت ضدآب و محافظتی خوبی به سطح چوب می‌داد. بسیاری از اشیای موزه‌ای ایران که امروزه سالم مانده‌اند، مدیون استفاده از این روغن‌های طبیعی هستند.

کاربرد روغن‌های گیاهی در معماری سنتی

خانه‌های ایرانی به‌ویژه در مناطق شمالی و جنوبی کشور که رطوبت و باران فراوان است، همواره با چالش محافظت از چوب مواجه بوده‌اند. نجاران و معماران سنتی برای افزایش مقاومت تیرهای سقف، درب‌ها و پنجره‌ها از روغن‌های گیاهی استفاده می‌کردند.

روغن کنجد و روغن کرچک از جمله گزینه‌های پرکاربرد در معماری سنتی ایران بودند که به دلیل جذب سریع و خاصیت آب‌گریزی، چوب را در برابر پوسیدگی مقاوم می‌کردند.

روغن‌های گیاهی در هنر نجاری ایرانی

نجاری یکی از اصیل‌ترین هنرها در ایران است. در ساخت صندوقچه‌ها، وسایل منزل، ابزار کشاورزی و حتی آلات موسیقی، روغن‌های گیاهی نقش مهمی ایفا می‌کردند. این روغن‌ها باعث می‌شدند سطح چوب نرم‌تر شود، ترک‌خوردگی کاهش یابد و ظاهر آن جذاب‌تر گردد.

برای مثال، سازندگان تار و سه‌تار از روغن بزرک برای براق کردن و تثبیت چوب استفاده می‌کردند. این سنت همچنان در برخی کارگاه‌های نجاری ایرانی ادامه دارد.

تغییر مسیر از سنت به مدرنیته

با گذر زمان و ورود فناوری‌های نوین، استفاده از روغن‌های گیاهی در ایران تغییر کرد. از دوران قاجار به بعد، با ورود رنگ‌ها و پوشش‌های صنعتی به بازار، بسیاری از نجاران به سمت آن‌ها گرایش پیدا کردند. اما روغن‌های گیاهی به دلیل سازگاری با محیط زیست و خاصیت تنفسی چوب، همچنان در بسیاری از کارگاه‌های سنتی استفاده می‌شدند.

امروزه، با توجه به افزایش آگاهی در مورد آسیب‌های زیست‌محیطی رنگ‌های شیمیایی، دوباره توجه به روغن‌های گیاهی افزایش یافته است. ترکیب فناوری مدرن با دانش سنتی، محصولاتی به وجود آورده که هم محافظت بالایی دارند و هم زیبایی طبیعی چوب را حفظ می‌کنند.

روغن‌های گیاهی در ایران معاصر

امروزه شرکت‌های معتبر جهانی مانند Remmers با استفاده از فرمولاسیون پیشرفته، روغن‌های گیاهی ویژه‌ای را برای چوب تولید می‌کنند. این محصولات علاوه بر خاصیت ضدآب، در برابر اشعه UV، قارچ و کپک نیز مقاوم هستند.

در ایران، نجاران حرفه‌ای و معماران پروژه‌های لوکس، به سمت استفاده از روغن‌های گیاهی مدرن حرکت کرده‌اند. این محصولات هم برای فضای داخلی و هم فضای بیرونی مانند پرگولا، آلاچیق و نمای ساختمان‌ها کاربرد دارند.

معرفی فروشگاه رنگ چوب رمرس اکو

اگر به دنبال خرید روغن‌های گیاهی اصل و باکیفیت هستید، فروشگاه رمرس اکو نماینده رسمی رنگ رمرس آلمان در ایران است.
مزیت‌های خرید از رمرس اکو:

• تنوع گسترده محصولات (روغن‌ها، رنگ‌ها و پوشش‌های محافظ چوب)

• قیمت‌های مناسب و رقابتی

• ارائه محصولات اصل آلمانی با ضمانت اصالت

• پشتیبانی تخصصی برای انتخاب بهترین محصول متناسب با نیاز شما

رمرس اکو انتخابی مطمئن برای تمام کسانی است که به کیفیت، زیبایی و ماندگاری چوب اهمیت می‌دهند.